Chuùng toâi caûm thaáy khoù khaên trong vieäc tìm chöõ ñeå dòch chöõ Virtual University (VU), neân phaûi taïm duøng chöõ Tröôøng ñaïi hoïc trong aûo töôûng. Thöïc ra VU coù trong thöïc teá nhöng chæ caûm thaáy chöù khoâng nhìn thaáy, khoâng coù thöïc theå nhöng thöïc söï hoaït ñoäng. VU ñöôïc hình thaønh töø khaùi nieäm laøm vieäc töø xa vaø khai thaùc taøi nguyeân coù saün treân Internet ñeå phuïc vuï nhu caàu giaùo duïc cao caáp. Baøi naøy ñöôïc vieát döïa treân kinh nghieäm cuûa Electronic Education Environment do tröôøng ñaïi hoïc Texas ôû Houston thöïc hieän.

I) Tính chaát caên baûn cuûa VU

• VU khoâng coù tröôøng oác nhö baát cöù tröôøng ñaïi hoïc naøo trong thöïc teá, caû vaên phoøng vieän tröôûng, khoa tröôûng hay thö vieän; moïi ngöôøi ñeàu laøm vieäc töø xa qua heä thoáng Internet hay Intranet. Taát caû caùc taøi lieäu giaùo khoa ñeàu ñeå taïi caùc maùy ñieän toaùn khaép nôi treân Internet, chuùng seõ ñöôïc chuyeån baèng phöông tieän ñieän töû ñeán ngöôøi xöû duïng. Nhöõng phöông tieän naøy coù theå laø ñieän thö, trang nhaø, Fax qua Internet, v. v. . .
• VU chuù troïng vaøo vieäc xöû duïng khoái taøi nguyeân hieän coù treân Internet, ñeå thoûa maõn nhu caàu giaùo duïc toaøn dieän vaø bao quaùt chöù khoâng giôùi haïn ôû vieäc caáp baèng toát nghieäp cho moät soá laõnh vöïc. Noùi roû hôn VU coù theå cung caáp kieán thöùc veà baát cöù moät ñeà taøi naøo cho baát cöù moät laõnh vöïc naøo, ñieàu naøy khoâng theå thöïc hieän ñöôïc taïi baát cöù tröôøng ñaïi hoïc naøo trong thöïc teá.
• Veà toå chöùc haønh chaùnh, VU coù Ban Ñieàu haønh, Ban Giaùo Sö, Ban cung caáp kieán thöùc, Ban Kieåm tra Taøi lieäu cung caáp kieán thöùc, vaø sinh vieân. Taát caû caùc thaønh vieân cuûa VU lieân laïc vôùi nhau qua maïng löôùi truyeàn thoâng Internet, ñieän thö, trang nhaø, hoäi nghò töø xa, phaùt thanh, phaùt hình, thaûo luaän tay ñoâi hay thaûo luaän nhoùm. Hoï khoâng bao giôø gaëp nhau hay chæ coù theå nhìn thaáy nhau qua maùy quay phim hay nghe tieáng qua maùy vi aâm gaén vôùi maùy ñieän toaùn.

1. VU ñöïa treân nhöõng cuoäc tröng caàu yù kieán qua Internet ñeå bieát nhu caàu giaùo duïc cuûa ña soá ngöôøi xöû duïng. Nhu caàu naøy thay ñoåi theo thôøi gian do ñoù chöông trình giaùo duïc phaûi caäp nhaät haøng 6 thaùng.
2. Sau ñoù duøng Software Agent ñeå truy taàm nhöõng ngöôøi coù khaû naêng cung caáp kieán thöùc thoûa maõn nhu caàu giaùo duïc ghi ôû muïc 1, ñoàng thôøi yeâu caàu hoï cung caáp taøi lieäu, neáu muoán tham döï. Software Agent laø chöông trình ñieän toaùn coù khaû naêng "ñi " khaép nôi trong Internet ñeå truy taàm taøi lieäu theo yù muoán cuûa ngöôøi taïo ra chuùng (Xem saùch Tìm hieåu veà Ñieäp vieân Tinh khoân cuûa Leâ Quang Vaên).
3. Giai ñoaïn keá tieáp laø chuyeån giao, baèng phöông tieän ñieän töû, caùc taøi lieäu giaùo khoa naøy cho caùc nhaø Kieåm tra, döïa theo khaû naêng cuûa töøng ngöôøi hay nhoùm ngöôøi. Caùc nhaø Kieåm tra nghieân cöùu caùc taøi lieäu nhaän ñöôïc, cho yù kieán vaø ñeà nghò boå tuùc, neáu caàn.
4. Sau khi nhieàu nhaø Kieåm tra ñaõ cho yù kieán, Ban Ñieàu haønh seõ lieân heä vôùi caùc nhaø cung caáp kieán thöùc ñeå thöông thaûo veà theå thöùc laøm vieäc, cung caáp taøi lieäu giaùo khoa, trôï huaán, khaûo saùt cuõng nhö thuø lao.
5. Khi sinh vieân ghi danh veà nhöõng ñeà taøi, ban Ñieàu haønh seõ lieân heä sinh vieân vôùi nhöõng nhaø cung caáp kieán thöùc ñeå caû hai laøm vieäc tröïc tieáp vôùi nhau. Ban Ñieàu haønh seõ giuùp ñôõ hay can thieäp neáu coù trôû ngaïi, cuõng nhö theo doûi thaønh tích.

Caùc taøi lieäu giaùo khoa ñöôïc chia laøm ba nhoùm chính:

1. Goàm baûn vaên vaø hình aûnh: Ñaây laø hình thöùc ñôn giaûn nhaát coù theå chuyeån giao qua ñieän thö hay trang nhaø.
2. Goàm baûn vaên, hình aønh, phim hình vaø caùc ña phöông tieän (multimedia) khaùc hoå trôï cho vieäc tham gia thaûo luaän cuûa sinh vieân vaø giaùo sö.
3. Goàm taát caû caùc phöông tieän neâu treân coäng vôùi caùc cuoäc thaûo luaän tay ñoâi hay taäp theå, hoäi nghò töø xa, v. v. . .

Ñeå hoå trôï cho vieäc lieân laïc giöõa giaùo sö vaø giaùo sö, giaùo sö vaø sinh vieân, sinh vieân vaø sinh vieân, VU cung caáp nhöõng phöông tieän truyeàn thoâng coâng coäng hay rieâng tö, moät chieàu hay töông taùc (interactive). Moät chieàu nhö ñieän thö, töông taùc nhö trang nhaø vôùi CGI, Java, JavaScript hay nhieàu ngoân ngöõ ñieän toaùn khaùc. Sinh vieân coù theå tham döï caùc buoái hoäi nghò tröïc tieáp, ñoái chaát vôùi nhöõng ngöôøi tham döï; taûi xuoáng nhöõng taøi lieäu giaùo khoa, gôûi baøi taäp hay caâu hoûi boå tuùc. Nhieàu chöông trình ñieän toaùn hoå trôï cho vieäc truyeàn thoâng nhö CoolTalk cuûa Netscape, RealAudio hay RealVideo.

IV) Theo doûi quaù trình giaùo duïc

Ngoaøi vieäc chaám ñieåm caùc baøi taäp, sinh vieân coøn ñöôïc ñaùnh giaù qua caùc cuoäc hoäi thaûo trong ñoù sinh vieân ñöôïc khuyeán khích phaùt bieåu yù kieán. Kinh nghieäm cho thaáy vieäc phaùt bieåu tröïc tieáp trong thöïc teá ñaõ khoâng ñöôïc hieäu quaû vì e ngaïi, khoâng töï nhieân hay sôï phaät loøng. Phaùt bieåu qua ñieän töû giaûi quyeát ñöôïc nhöõng khoù khaên treân. Thí duï pheâ bình, goùp yù chuùng ta khoâng caàn phaûi cho bieát ngöôøi cung caáp tin töùc, hay pheâ bình, khoâng nhìn thaáy nhau khi pheâ bình, v.v. . .

V) Keát luaän

VU ñaõ ñöôïc xöû duïng trong hai naêm qua vaø ñaõ ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu giaùo duïc, nhaát laø giaùo duïc haäu ñaïi hoïc qua ñoù tính chaát chuyeân ngaønh raát quan troïng vaø hoïc vieân phaàn ñoâng ñaõ coù khaû naêng töï cheá ñeå ñaït ñöôïc muïc tieâu ñeà ra. Ngaøy nay hình thöùc ñaïi hoïc nhö VU coù theå tìm thaáy khaép nôi, nhaát laø taïi caùc coâng ty cung caáp nhu lieäu: Microsoft, Oracle, v.v.… . Nhieàu tröôøng ñaïi hoïc khoâng coù ñuû phöông tieän ñeå toå chöùc nhieàu khoùa chuyeân moân neân ñaõ duøng hình thöùc cuûa VU ñeå ñaûm baûo giaùo trình coù phaåm chaát cao vôùi giaù thaønh töông ñoái thaáp cho quaûng ñaïi. Ñaây laø moät kinh nghieäm quí giaù maø nhöõng nöôùc chaäm tieán caàn noi theo.